Cúng ông Công ông Táo lúc nào - Thầy Linh - Ngũ hành Chính phái

Cúng ông Công ông Táo lúc nào

Tối qua có bạn lại hỏi câu này, dù tôi viết vấn đề này đã khá lâu. Vì vốn ít thích nói đi nói lại, nên tôi cũng ít khi đăng lại các bài cũ của mình. Nhân câu hỏi này, tôi viết rõ hơn một chút.

Muốn biết thời điểm nào thích hợp, chúng ta không nói miệng với nhau là phải trước 12 giờ trưa vì theo thông lệ đó giờ quan đi tuần? Hay bất cứ lý do gì mà bạn nghĩ ra trong đầu, hoặc cảm thấy nó hợp lý. Mọi thứ đều cần giấy trắng mực đen, nói có sách mách có chứng.

Đầu tiên, sử sách của chúng ta còn lại rất ít, thậm chí là mất gần hết trong thời Bắc thuộc. Những gì chứng minh thường phải tìm trong kho Hán ngữ cổ xưa.

Về phong tục, mỗi nơi một khác, ở Việt Nam khác với Trung Quốc, cũng khác với Đài Loan,… Nên có dị bản, có khác biệt, chẳng hạn về truyền thuyết ông đầu rau, hay thần bếp.

“Cơ sở Văn hóa Việt Nam” của Trần Ngọc Thêm (xuất bản năm 1999) thì cho rằng Thổ Công là vị thần trông coi gia cư, định đoạt phúc họa cho một gia đình.
“Đất lề quê thói” của Nhất Thanh cho rằng ông Công là một vị thần trông coi việc thiện, ác của từng gia đình để cuối năm lên tâu Ngọc Hoàng.

Cơ bản đều chỉ nhắc đến ông Công, Thổ Công, coi đây đồng thời là hình tượng của ông Táo. Việc đánh đồng này là chưa chính xác, tuy vậy tôi cũng không bàn thêm ở đây.

Vậy là chấm hết. Bạn có thể tìm thêm một số sách vở tiếng Việt sau này, nhưng không có tài liệu cho rằng ông Công hay ông Táo cần lên trước 12 giờ trưa ngày 23 tháng chạp.

Vậy là, tôi sợ tắc đường, hay đi hội thảo ở xa trước 1 hôm thậm chí là vài hôm để còn đi chơi, thì tương tự tôi cúng ông Táo trước 1 hôm có sao không?

Để trả lời câu hỏi này, chờ tôi đi mò trong kho tàng cổ thư đã nhé!

Việc thờ ông Táo có từ thời Tiên Tần, trong “Lễ ký – Tế pháp” có ghi “Táo thần cư nhân gian, tư sát tiểu quá, tác khiển cáo giả dã“. Có nghĩa là Thần Táo ở nhân gian, có chức trách kiểm tra lỗi lầm của con người và viết báo cáo (để tâu Ngọc Hoàng). Điều đó cũng cho thấy, thờ ông Táo đã khá phổ biến từ trước triều đại nhà Tần, hay gọi luôn là trước thời ông Tần Thủy Hoàng cho các bạn dễ hình dung.

Giải thích luôn cho các bạn đỡ mất công tìm nữa, Lễ ký là một bộ kinh của Khổng Tử, do các môn đệ thời Chiến Quốc viết, ghi chép các nghi lễ thời trước.

Cúng ông Táo là phong tục khá phổ biến ở Đông Nam Á, tất nhiên mỗi nơi có một chút thay đổi, kể cả về ngày cúng. Phổ biến là 23 tháng chạp, có nơi làm vào 24, có nơi làm vào 22.

Nói vậy thì chứng cứ đâu hở thầy?
Bạn cứ bình tĩnh. Tôi viết gì nói gì đều có sách, có chứng cứ hết, yên tâm.
Đầu tiên là truyền thuyết, ông Táo lên chầu trời vào tối 23 tháng chạp. Có rất nhiều câu đối ghi chép lại hoạt động này của ông Táo. Đầu tiên là câu “nhị thập tam, tế Táo nhật” cho biết, cúng ông Táo vào ngày 23; câu “thượng thiên ngôn hảo sự, hồi cung giáng cát tường” cho biết nguyện vọng mong ông Táo “lên trời nói điều hay, quay về mang may mắn”. Hay câu “nhị thập tam nhật khứ, trừ tịch dạ canh lai” nói rõ hơn rằng “ngày 23 đi, đêm trừ tịch tới”, thực ra có nghĩa là ngày 23 đi, đêm 30 Tết về.

Do ông Táo đi lâu như vậy, nên thông thường ở nhiều nơi vào ngày 22-23 họ mua kẹo ngọt, bỏng ngô tẩm đường với mong muốn cho ông Táo “ngọt giọng”, rồi đến tối mới làm lễ cúng tiễn, để lúc đó ông Táo miệng ngọt, vui vẻ không để bụng nữa, sẽ chỉ bẩm báo điều tốt thôi. Có nơi còn làm đồ nếp, ngụ ý là ông Táo ăn xong vừa ngọt giọng vừa bị dính miệng, sẽ không nói nhiều nữa, chỉ nói điều tốt thì họ sẽ được một năm thuận lợi. Chi tiết này có trong mạn bút “Tống Táo nhật” (Ngày cúng ông Táo) của Lỗ Tấn viết vào tháng 2 năm 1925.

Đó là lý do một số nơi còn có tục đun cho kẹo chảy ra, rồi lấy kẹo dẻo quết lên miệng ông Táo cho dính.
Theo quan niệm dân gian, ngày cúng ông Táo cũng là khởi đầu chuẩn bị cho năm mới. Đời Thanh còn có bài vè: “23 cúng ông Táo, 24 dọn vệ sinh”.

Ông Táo cả một năm trời trong nhà, biết mọi chân tơ kẽ tóc, cuối năm mới về trời bẩm báo điều hay lẽ dở, thiện ác phân minh. Ngọc Hoàng căn cứ bẩm báo, tổng hợp phân tích, rồi mới quyết định cát hung họa phúc của gia đình đó trong năm tới.

Vào đời Nam Tống (1127-1279) còn có quy ước “quan tam dân tứ thuyền ngũ”, có nghĩa là quan gia cúng ngày 23, dân thường cúng ngày 24, dân sông nước thợ thuyền cúng ngày 25. Một số nơi lại áp dụng là trong thành cúng 23, ngoài thành cúng 24. Một số nơi như Sơn Đông lại cúng vào ngày 22.

Đến đời Thanh, hoàng đế Ung Chính hàng năm đều làm lễ vào ngày 23 ở cung Khôn Ninh (cung này nằm trong Tử Cấm Thành), đồng thời làm lễ cúng ông Táo. Từ đó về sau dân gian cũng học theo, làm vào ngày 23. Tuy vậy, do ảnh nưởng của vùng miền, nhiều nơi vẫn làm vào 22 hoặc 24.

Do cùng thần bếp, nên với người dân, cần cúng trong nhà, ở gần bếp. Do sau 1 năm ảnh đã cũ, mọi người hay hóa luôn ảnh sau khi làm lễ, để đến đêm 30 dán ảnh mới để mời ngài trở về. Còn đầu năm từ mùng 2 đến mùng 5 lại làm lễ hóa vàng đón thần tài trở về với nhà nào thờ thần tài.

Nói túm lại, còn khá nhiều tài liệu cho thấy, cúng ông Táo có thể làm từ 22 đến 24, hay 25, chứ chẳng có quy ước nào phải đúng sáng 23 cả. Năm nay tôi còn làm luôn ngày 21 cho vắng, ông Táo ung dung không phải lo tắc đường, lên là xếp lốt vào luôn đầu tiên, bạn nhỉ.

Như vậy, bạn đã có thể yên tâm là làm vào 22 hay 23 lúc nào tiện là được nhé!
Nếu thấy có ý nghĩa, hãy bấm like và chia sẻ cho nhiều người được biết bạn nhé!

Nguyễn Mạnh Linh
Ngũ hành Chính phái

https://youtu.be/vaV2ASe3X2E

Check Also

048 Ba lô thầy phong thủy có những gì, hành trang khảo sát tư vấn (Thầy Nguyễn Mạnh Linh)

Tôi làm clip Ba lô thầy phong thủy có những gì, khi chuẩn bị chuyến …

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *